- Bezpieczne zakupy i sprzedaż w internecie: trzymaj płatność i rozmowę w platformie, nie klikaj w „płatności” z wiadomości, nie podawaj danych karty ani kodów autoryzacyjnych.
- Jeśli ktoś wyprowadza Cię na stronę „kuriera”, „dopłaty” lub „weryfikacji”, traktuj to jako sygnał oszustwa, nawet jeśli proces wygląda wiarygodnie.
- Nieautoryzowana transakcja: co do zasady dostawca usług płatniczych zwraca kwotę nieautoryzowanej transakcji najpóźniej do końca następnego dnia roboczego po dniu zgłoszenia lub stwierdzenia, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach (m.in. uzasadnione i udokumentowane podejrzenie oszustwa i zgłoszenie do organów ścigania).
- Co możesz zrobić teraz: ustaw limity i alerty, włącz potwierdzanie płatności kartą (np. 3D Secure), a na marketplace płać wyłącznie przez wbudowany system platformy.
Bezpieczne zakupy i sprzedaż w internecie sprowadzają się do kontroli nad kanałem płatności i komunikacji: Ty wybierasz platformę, Ty wpisujesz adres strony, Ty decydujesz o formie wysyłki.
Oszust na marketplace gra pośpiechem, „procedurą” i fałszywym poczuciem bezpieczeństwa, bo scenariusz wygląda jak standardowy proces. Poniżej masz test 60 sekund, ustawienia w banku i telefonie oraz plan awaryjny po incydencie, spójne z komunikatami instytucji i praktyką rozliczeń płatności.
Warianty rozwiązań w skrócie, jakie masz opcje?
| Opcja | Kiedy wybrać | Zalety | Wady | Największe ryzyko |
|---|---|---|---|---|
| Płatność i wysyłka przez system platformy (escrow, etykieta, ochrona) | Gdy kupujesz lub sprzedajesz na popularnym marketplace i masz dostęp do wbudowanych narzędzi płatności oraz wysyłki | Mniej przestrzeni na „fałszywego kuriera”, ślad transakcji w platformie, łatwiejszy spór | Ograniczenia regulaminowe, opłaty, czas blokady środków | Wyjście poza platformę i kliknięcie w fałszywy panel płatności |
| Odbiór osobisty z płatnością na miejscu (weryfikacja towaru przed zapłatą) | Gdy zależy Ci na obejrzeniu rzeczy, zwłaszcza elektroniki, zegarków, markowej odzieży | Sprawdzenie zgodności, test działania, brak ryzyka „pustej paczki” | Logistyka spotkania, presja czasu, ryzyko konfliktu | Płatność pośpieszna bez sprawdzenia, spotkanie w niebezpiecznym miejscu |
| Płatność kartą w sklepie internetowym (z potwierdzeniem transakcji, np. 3D Secure) albo pobranie | Gdy kupujesz od e-sklepu, a nie od osoby prywatnej, lub gdy sprzedajesz wysyłkowo poza systemem platformy | Możliwość sporu w banku, dokumenty zakupu, potwierdzenia płatności | Więcej formalności, różne terminy reklamacyjne | Podszycie pod sklep i przechwycenie danych logowania lub karty |
Przykładowa decyzja: jeśli platforma oferuje płatność i wysyłkę wbudowaną w proces, trzymaj się tego toru. Gdy sprzedający lub kupujący próbuje przenieść rozmowę na link „od kuriera”, kończysz kontakt.
Jakie są najczęstsze oszustwa na portalach ogłoszeniowych i marketplace oraz dlaczego działają mimo ostrzeżeń i regulaminów?
Ten schemat działa, ponieważ wygląda jak standardowy proces: kupujący „opłacił”, sprzedający „musi odebrać środki”, a do tego pojawia się logo platformy i lista metod płatności. CERT opisuje ten typ ataków na portalach ogłoszeniowych jako zautomatyzowaną ścieżkę prowadzącą użytkownika do przekazania danych na fałszywych stronach.
- Scam „na kupującego”: link do „odbioru pieniędzy” z rzekomą usługą pośrednictwa
- Scam „na kuriera”: dopłata do paczki, „potwierdzenie wysyłki” i fałszywa bramka płatności
- Scam „na kod”: prośba o kod SMS, kod z aplikacji, kod BLIK „do odbioru pieniędzy” lub „potwierdzenia wysyłki”
Po czym rozpoznać fałszywą ofertę lub podejrzanego kupującego w 60 sekund, analizując cenę, opis, zdjęcia, profil i historię konta?
To nie jest „wyczucie”, tylko powtarzalne wzorce: zbyt ogólne opisy, brak historii konta, kopiowane zdjęcia i niechęć do standardowej płatności platformy. Jeśli kupujący prosi o e-mail, numer telefonu „do kuriera” albo link do „weryfikacji”, potraktuj to jako sygnał ataku.
- Cena: duża różnica względem typowych ofert, bez spójnego uzasadnienia
- Opis i zdjęcia: kopie opisów, zdjęcia katalogowe, brak zdjęcia tabliczki znamionowej lub detali
- Profil: świeże konto, brak ocen, brak historii sprzedaży, chaotyczne dane kontaktowe
- Komunikacja: prośba o kliknięcie w link, prośba o „dopłatę”, prośba o dane karty lub kod autoryzacyjny
Jak bezpiecznie płacić na marketplace, aby nie dać się wyprowadzić poza platformę i nie potwierdzić „płatności”, która jest kradzieżą danych?
Mechanika oszustwa jest prosta: link prowadzi do fałszywej bramki, gdzie wpisujesz dane karty albo logowanie do banku, a potem przestępca używa tych danych na prawdziwych serwisach. CERT ostrzega, że fałszywe strony płatności i logowania są projektowane tak, aby wyglądały jak prawdziwe banki.
- Domena: adres wpisany ręcznie, bez skracaczy linków i przekierowań
- Potwierdzenie transakcji: sprawdzenie kwoty i odbiorcy na ekranie autoryzacji, a nie w wiadomości
- Dane karty: nie udostępniaj numeru karty, daty ważności, CVV/CVC i kodów do autoryzacji w rozmowie
Jakie linki i komunikaty powinny zapalić czerwoną lampkę, czyli schematy: fałszywy kurier, dopłata do wysyłki, „weryfikacja karty” i przejęcie konta?
CSIRT KNF opisuje kampanie, w których SMS lub e-mail prowadzi do stron podszywających się pod znane firmy i instytucje, a celem jest przechwycenie danych i kodów. Policja regularnie ostrzega przed dopłatami do paczek, bo to standardowa przynęta do wyłudzeń.
- „Kurier już jedzie, kliknij i opłać dopłatę 1,23 zł”
- „Aby odebrać pieniądze, podaj numer karty i CVV do weryfikacji”
- „Wejdź w link i zaloguj się do banku, aby potwierdzić płatność”
- „Podaj kod z SMS, bo inaczej transakcja przepadnie”
Jeśli link prowadzi do „wyboru banku” i prosi o login, hasło lub kod autoryzacyjny, traktuj to jako fałszywy panel. Użytkownik sam wchodzi do banku, a nie przez stronę od sprzedającego lub kupującego.
Jak sprzedawać bezpiecznie, żeby nie stracić towaru i pieniędzy, czyli zasady wysyłki, potwierdzeń, pobrania i komunikacji z kupującym?
Najczęstszy błąd sprzedającego to „potwierdzenie odbioru pieniędzy” na fałszywej stronie. W praktyce sprzedający widzi ekran z logo platformy, a faktycznie podaje dane do banku lub karty. CSIRT KNF opisuje „scam na kupującego”, gdzie link prowadzi do podszycia pod serwis lub kuriera.
- Wysyłka: etykieta i śledzenie z platformy albo bezpośrednio z firmy kurierskiej, bez linków od kupującego
- Komunikacja: tylko czat platformy, bez przenoszenia rozmowy na „szybszy kontakt”
- Pobranie: decyzja sprzedającego, z potwierdzeniem nadania i zasadami przewoźnika
Jak kupować bezpiecznie, żeby nie dostać podróbki lub „pustej paczki”, czyli dowody, odbiór, unboxing, weryfikacja tożsamości i zgodność towaru?
Ryzyko „pustej paczki” i podróbek rośnie przy towarach drogich i łatwych do podmiany. Obrona opiera się o fakty: numer przesyłki, waga nadania, zdjęcia paczki, nagranie otwarcia. Jeśli kupujesz elektronikę, oczekuj zdjęć numeru seryjnego i stanu portów, ekranów lub plomb.
- Odbiór: sprawdzenie opakowania, taśm, naruszeń, protokół szkody przy widocznych uszkodzeniach
- Unboxing: nagranie otwarcia od momentu pokazania listu przewozowego i wszystkich stron opakowania
- Zgodność: porównanie numerów, cech, akcesoriów i działania z opisem z ogłoszenia
Jakie ustawienia w banku i telefonie realnie chronią przed stratą pieniędzy, czyli limity, alerty, 3D Secure, BLIK, tokeny, blokady i osobne konto do zakupów?
NBP w cyklicznych informacjach o transakcjach oszukańczych kartami wskazuje na znaczący udział oszustw w płatnościach zdalnych, co uzasadnia proste ustawienia: potwierdzanie transakcji, limity i osobny rachunek do zakupów online.
| Ustawienie | Co ustawiasz | Efekt | Prosty przykład |
|---|---|---|---|
| Limity transakcji | limit przelewów, limit płatności kartą online, limit BLIK | górny sufit straty w razie przejęcia sesji | limit 500 zł na zakupy online blokuje próbę obciążenia na 4 000 zł |
| Alerty | powiadomienie push/SMS o transakcjach i logowaniu | szybsza reakcja, blokada karty lub bankowości | alert po transakcji 1,23 zł ujawnia „test” karty |
| Potwierdzanie płatności | np. 3D Secure, autoryzacja w aplikacji | trudniej zrealizować płatność bez Twojej zgody | bank pokazuje kwotę i sklep przed potwierdzeniem |
| Osobne konto do zakupów | rachunek zasilany „na zakupy”, bez nadwyżek | ograniczenie skutków, gdy ktoś pozna dane karty | na koncie zakupowym trzymasz 300 zł, a nie całe saldo |
Co zrobić, gdy coś poszło nie tak, czyli plan awaryjny: pierwsze 30 minut, 24 godziny i 7 dni po podejrzeniu oszustwa na marketplace?
Prawo i praktyka instytucji płatniczych premiują szybkie zgłoszenie, bo ogranicza dalsze obciążenia. Co do zasady dostawca usług płatniczych zwraca kwotę nieautoryzowanej transakcji najpóźniej do końca następnego dnia roboczego po dniu zgłoszenia lub stwierdzenia, przy czym przepisy przewidują wyjątki, w tym sytuacje, gdy występują przesłanki do wstrzymania zwrotu (m.in. uzasadnione i udokumentowane podejrzenie oszustwa i zgłoszenie do organów ścigania).
Masz też termin ustawowy na powiadomienie dostawcy: roszczenia wygasają, jeśli nie zgłosisz transakcji w terminie 13 miesięcy od obciążenia rachunku (albo od dnia, w którym transakcja miała być wykonana). Zgłoś niezwłocznie, nie zostawiaj sprawy „na później”.
- zablokuj kartę i dostęp do bankowości mobilnej, jeśli podałeś dane logowania
- zablokuj BLIK lub przelewy, jeśli zatwierdziłeś operację
- zmień hasło do platformy i e-mail, włącz dodatkowe logowanie (MFA)
- zrób zrzuty ekranu rozmowy, linków i statusów transakcji
Jak prowadzić dowody i spór skutecznie, czyli reklamacja, chargeback, zgłoszenie do platformy, policji i banku oraz czego nie pisać, żeby nie osłabić swojej sprawy?
UOKiK i Rzecznik Finansowy zwracają uwagę na powtarzalne błędy w sporach o nieautoryzowane transakcje: brak zgłoszenia, brak dowodów, chaotyczny opis zdarzeń. Przy płatności kartą banki prowadzą procedury reklamacyjne, a część spraw trafia do mechanizmu chargeback (obciążenie zwrotne), który inicjujesz w banku, dołączając dowody i chronologię.
Odpowiedzialność płatnika bywa limitowana ustawowo (m.in. do równowartości 50 EUR w określonych sytuacjach, np. przy skutkach użycia utraconego lub skradzionego instrumentu przed zgłoszeniem). Przy działaniu umyślnym lub rażącym niedbalstwie odpowiedzialność oraz zasady zwrotu wyglądają inaczej, dlatego nie wolno przekazywać danych logowania, danych karty i kodów autoryzacyjnych poza zaufanym procesem.
- nie używaj spekulacji typu „to na pewno haker z zagranicy”, opisuj to, co widziałeś na ekranie
- nie dopisuj informacji nieprawdziwych, bank weryfikuje logi i autoryzacje
- nie zasypuj zgłoszenia emocjonalnymi komentarzami, utrudnia to analizę chronologii
Pakiet dowodów, który realnie pomaga: zrzuty rozmowy z platformy, linki w oryginale, potwierdzenia transakcji z banku, dane urządzenia, numer przesyłki i dokumenty odbioru, nagranie unboxingu oraz korespondencja ze sprzedawcą. Jeśli sprawa dotyczy nieautoryzowanej transakcji, zgłoś ją bez zbędnej zwłoki i nie później niż w ustawowym terminie.
Checklista, co zrobić krok po kroku
- Ustal tor transakcji, czyli płatność i komunikacja w platformie, bez linków z wiadomości
- Wykonaj test 60 sekund, czyli cena, opis, zdjęcia, historia konta, presja, prośba o wyjście poza platformę
- Nie podawaj danych karty, czyli numeru, daty i CVV/CVC, nikomu w rozmowie
- Nie podawaj kodów autoryzacyjnych, czyli SMS, kodów aplikacji, PIN-ów, „kodów kuriera”
- Włącz alerty, czyli powiadomienia o transakcjach i logowaniu
- Obniż limity, czyli kartowe online, przelewy, BLIK, potem podnieś je czasowo na jedną operację
- Sprawdź potwierdzenie płatności, czyli kwota i sklep/odbiorca na ekranie autoryzacji
- Przy wysyłce trzymaj ślad, czyli etykieta, numer przesyłki, zdjęcie paczki, potwierdzenie nadania
- Przy odbiorze zbierz dowody, czyli zdjęcia opakowania i nagranie unboxingu od pierwszej sekundy
- Po incydencie blokuj natychmiast, czyli karta, bankowość, BLIK, zmiana haseł
- Zgłoś do banku i platformy, czyli data, kwota, kanał, identyfikatory, zrzuty
- Uruchom spór, czyli reklamacja, a przy karcie również procedura chargeback
Słowniczek pojęć
FAQ, najczęściej zadawane pytania
Jak rozpoznać fałszywy link do płatności na marketplace w wiadomości od „kupującego”?
Fałszywy link wyprowadza poza platformę i próbuje wymusić logowanie do banku lub podanie danych karty. Płatność uruchamiaj w aplikacji albo po ręcznym wejściu na stronę platformy.
Czy bank zwraca pieniądze za nieautoryzowaną transakcję po oszustwie na marketplace?
Co do zasady dostawca usług płatniczych zwraca kwotę nieautoryzowanej transakcji najpóźniej do końca następnego dnia roboczego po zgłoszeniu lub stwierdzeniu, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach. Zgłoszenie składaj niezwłocznie i nie później niż w terminie 13 miesięcy od obciążenia.
Co zrobić, gdy podałem dane logowania do banku na fałszywej stronie „kuriera”?
Natychmiast zablokuj dostęp do bankowości i kartę oraz skontaktuj się z bankiem. Zmień hasła do e-mail i platform oraz włącz dodatkowe logowanie (MFA).
Czy podanie kodu SMS do potwierdzenia transakcji oznacza zgodę na płatność?
Kod autoryzacyjny potwierdza konkretną operację, którą widzisz na ekranie autoryzacji, wraz z kwotą i odbiorcą. Jeśli kod podajesz poza zaufanym procesem, ryzykujesz potwierdzenie transakcji na rzecz oszusta.
Jak działa chargeback i kiedy zgłosić go do banku po zakupie w internecie?
Chargeback to procedura sporu o transakcję kartą inicjowana w banku, gdy np. towar nie dotarł albo transakcja nosi znamiona oszustwa. Zgłaszaj ją przez kanały reklamacyjne banku, dołączając dowody i chronologię zdarzeń.
Jakie ustawienia w banku najszybciej ograniczają straty przy oszustwie zakupowym online?
Największy efekt daje obniżenie limitów transakcji oraz włączenie alertów o każdej płatności i logowaniu. Dodatkowo utrzymuj osobne konto do zakupów z niskim saldem.
Jak zabezpieczyć dowody po „pustej paczce” lub sporze o stan towaru?
Zrób zdjęcia opakowania i listu przewozowego, nagraj otwarcie paczki od pierwszej sekundy, zachowaj rozmowę w platformie i potwierdzenie płatności. Zapisz też numer przesyłki i, jeśli to możliwe, wagę nadania.
Źródła i podstawa prawna
- CERT Polska, „Oszustwa na portalach z ogłoszeniami (Classiscam)”, 12/04/2022 r.
- CERT Polska, „(Nie)bezpieczne płatności!”, dostęp: 27/01/2026 r.
- KNF (CEBRF), „Scam na kupującego”, dostęp: 27/01/2026 r.
- KNF (CEBRF), „Fałszywe wiadomości SMS”, dostęp: 27/01/2026 r.
- UOKiK, „Nieautoryzowane transakcje”, dostęp: 27/01/2026 r.
- UOKiK, „Uważaj na nieautoryzowane transakcje”, 04/08/2021 r.
- ISAP, „Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 611)”, 24/04/2025 r.
- ISAP, „Ustawa o usługach płatniczych (tekst ujednolicony PDF)”, opracowanie na podstawie Dz.U. 2025 poz. 611 i 1069, 20/08/2025 r.
- NBP, „Informacja o transakcjach oszukańczych dokonanych przy użyciu kart płatniczych (2025 Q2)”, 11/2025 r.
- PKO Bank Polski, „3D-Secure dla kart”, dostęp: 27/01/2026 r.
- Santander Bank Polska, „Przewodnik po usłudze 3D-Secure”, dostęp: 27/01/2026 r.
- Rzecznik Finansowy, „Transakcje nieautoryzowane (FAQ)”, dostęp: 27/01/2026 r.
- Rzecznik Finansowy, „Wyciek danych klientów banków i blokady kart płatniczych…”, 06/06/2023 r.
- mBank, „Chargeback – pytania i odpowiedzi”, dostęp: 27/01/2026 r.
- Bank Pekao S.A., „Chargeback”, dostęp: 27/01/2026 r.
Dane liczbowe aktualne na dzień: 27/01/2026 r.
Jak liczone są przykłady: przykłady pokazują mechanikę ryzyka (limity, alerty, autoryzacja) na uproszczonych założeniach. Wynik zależy od ustawień banku, sposobu autoryzacji, urządzenia, kanału płatności oraz przebiegu incydentu.
Co możesz zrobić po przeczytaniu tego artykułu?
- Ustaw limity i alerty w banku oraz przygotuj osobne konto do zakupów online
- Ustal zasady na marketplace: płatność w platformie, brak linków z wiadomości, brak „weryfikacji karty”
- Wdróż stały schemat dowodów przy wysyłce i odbiorze, aby bezpieczne zakupy i sprzedaż w internecie były odporne na spory
Aktualizacja artykułu: 24 stycznia 2026 r.
Autor: Jacek Grudniewski
Ekspert ds. produktów finansowych i pasjonat rynku nieruchomości
Kontakt za pośrednictwem LinkedIn:
https://www.linkedin.com/in/jacekgrudniewski/
Treści przedstawione w artykule mają wyłącznie charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowią porady prawnej, podatkowej ani finansowej w rozumieniu przepisów prawa. Przed podjęciem decyzji mającej wpływ na Twoje finanse, skonsultuj się z licencjonowanym specjalistą.
