- Zwrot prowizji po wcześniejszej spłacie kredytu hipotecznego polega na obniżeniu całkowitego kosztu kredytu o część kosztów przypadającą na okres po dacie spłaty.
- Najczęściej spór dotyczy prowizji za udzielenie kredytu oraz wybranych kosztów pozaodsetkowych ujętych w całkowitym koszcie kredytu.
- Jeżeli prowizja wynosi 8 000 zł, kredyt był na 25 lat, a spłata nastąpiła po 10 latach, orientacyjny zwrot przy podejściu czasowym to około 4 800 zł (przykład pomocniczy).
- Co zrobić teraz: zbierz umowę i harmonogram, ustal daty (start, planowany koniec, data spłaty), policz zwrot na konkretnych datach i złóż do banku reklamację z żądaniem obniżenia całkowitego kosztu kredytu.
Zwrot prowizji po wcześniejszej spłacie kredytu hipotecznego wynika z prawa do obniżenia całkowitego kosztu kredytu, gdy umowa kończy się przed terminem zapisanym w harmonogramie.
W praktyce spór sprowadza się do tego, czy dana prowizja (albo inna opłata) była skalkulowana „na czas” i czy bank potrafi to jasno wykazać w dokumentach oraz w informacji przekazanej klientowi. Ten poradnik prowadzi przez: co podlega rozliczeniu, jak policzyć kwotę, jak napisać reklamację oraz jak reagować na typowe odmowy.
Warianty rozwiązań w skrócie: jakie są ścieżki odzyskania prowizji?
| Opcja | Kiedy wybrać | Zalety | Ograniczenia | Największe ryzyko |
|---|---|---|---|---|
| Reklamacja do banku, samodzielnie | Gdy sprawa jest prosta, masz komplet dokumentów i da się policzyć zwrot | Brak kosztów obsługi; pełna kontrola nad pismem; szybki start | Trzeba dopiąć argumenty i terminy; bank często odpowiada schematem | Zgoda na zaniżoną kwotę albo ugodę zamykającą dalsze roszczenia |
| Reklamacja, potem wsparcie instytucji (Rzecznik Finansowy) | Gdy bank odmawia lub rozlicza prowizję w sposób wyraźnie niekorzystny | Dodatkowa presja merytoryczna; porządkowanie argumentacji; procedury pozasądowe | Dłuższy czas; potrzeba uporządkowanych dokumentów i osi czasu | Zbyt późne rozpoczęcie sporu przy terminie przedawnienia bliskim końca |
| Pełnomocnik (kancelaria) | Gdy kwota jest wysoka, bank twardo odmawia lub sprawa idzie do sądu | Analiza umowy i argumentów banku; prowadzenie sporu; reprezentacja | Koszt wynagrodzenia; success fee obniża kwotę „na rękę” | Umowa z niejasnymi opłatami i szerokim zrzeczeniem roszczeń |
Jeżeli tabela nie mieści się na ekranie, przewiń w bok.
Praktyczna reguła: zacznij od reklamacji, a pełnomocnika dobierz wtedy, gdy bank odmawia, kwota jest wysoka albo spór dotyczy wykazania, że prowizja była kosztem zależnym od czasu.
Czym jest zwrot prowizji po wcześniejszej spłacie kredytu hipotecznego i co podlega rozliczeniu?
Najczęściej chodzi o prowizję za udzielenie kredytu oraz inne koszty pozaodsetkowe, które w praktyce „działają w czasie” (np. koszty ubezpieczenia powiązanego z kredytem, gdy składka została pobrana z góry za dłuższy okres). Spór dotyczy tego, czy konkretny koszt był realnie zależny od okresu obowiązywania umowy oraz czy bank potrafi to wykazać w dokumentach i w informacji przekazanej klientowi.
- Prowizja za udzielenie kredytu hipotecznego, jeżeli z konstrukcji ceny lub informacji dla klienta wynika związek z okresem obowiązywania umowy.
- Opłaty pozaodsetkowe ujęte w całkowitym koszcie kredytu, jeśli da się wykazać ich powiązanie z czasem trwania umowy.
- Ubezpieczenia wymagane przez bank, jeżeli składka dotyczy okresu wykraczającego poza datę spłaty i da się wykazać związek z kredytem.
Pozycje, które z reguły nie podlegają rozliczeniu:
- Koszty notarialne i sądowe (wpis hipoteki, odpisy, opłaty urzędowe).
- Operat szacunkowy, jeżeli usługa została wykonana i rozliczona.
- Opłaty niezwiązane z czasem trwania umowy kredytu.
Przykład pomocniczy: przy prowizji 8 000 zł, kredycie na 25 lat i spłacie po 10 latach skrócenie wynosi 15 lat. Proste podejście czasowe daje orientacyjnie ok. 4 800 zł zwrotu. Ostateczna kwota zależy od konkretnych dat (dni) i konstrukcji prowizji w umowie.
Kiedy przysługuje zwrot prowizji po wcześniejszej spłacie według przepisów i orzecznictwa?
Ustawa o kredycie hipotecznym przewiduje prawo do wcześniejszej spłaty oraz do obniżenia całkowitego kosztu kredytu, gdy spłata następuje przed terminem. W praktyce oznacza to rozliczenie nie tylko odsetek, ale także tych kosztów pozaodsetkowych, które w danej umowie są powiązane z czasem jej trwania.
W uchwale SN wskazano, że prowizja za udzielenie kredytu hipotecznego ulega obniżeniu, jeżeli jej wysokość jest zależna od okresu obowiązywania umowy. Orzecznictwo TSUE podkreśla znaczenie informacji przekazywanych konsumentowi oraz to, że prawo UE nie narzuca jednej, jedynej metody obliczania obniżki, liczy się rzetelne rozliczenie zgodne z zasadą obniżenia całkowitego kosztu kredytu przy wcześniejszej spłacie.
- Status konsumenta: kredyt został zaciągnięty na cel niezwiązany bezpośrednio z działalnością gospodarczą.
- Wcześniejsza spłata: kredyt zakończył się przed datą z harmonogramu, w całości lub części, odpowiednio do skutku skrócenia okresu.
- Charakter kosztu: prowizja i inne opłaty są ujęte w całkowitym koszcie kredytu i da się wykazać ich związek z czasem trwania umowy.
Prawo do obniżenia całkowitego kosztu kredytu (rozliczenie prowizji i kosztów zależnych od czasu) to jedno, a rekompensata za wcześniejszą spłatę przewidziana w umowie (na podstawie art. 40 ustawy) to drugie. Bank może być uprawniony do pobrania rekompensaty, ale w rozliczeniu powinien jednocześnie obniżyć całkowity koszt kredytu o część przypadającą na skrócony czas trwania umowy.
Przy umowach sprzed wejścia w życie ustawy o kredycie hipotecznym (22/07/2017 r.) sytuacja bywa bardziej złożona. W takich sprawach punkt ciężkości przesuwa się na analizę podstawy prawnej, treści umowy, terminu przedawnienia oraz aktualnej linii orzeczniczej.
Jak obliczyć zwrot prowizji metodą dzienną krok po kroku?
Do wyliczenia potrzebne są: kwota prowizji, data uruchomienia kredytu, planowana data końcowa z umowy oraz data wcześniejszej spłaty. Z tych danych powstają dwie liczby: liczba dni planowanego okresu oraz liczba dni skrócenia (od daty spłaty do pierwotnej daty końcowej). W reklamacji użyj konkretnych dat i policz dni dokładnie, z uwzględnieniem lat przestępnych.
| Parametr | Przykład | Znaczenie |
|---|---|---|
| Prowizja za udzielenie kredytu | 8 000 zł | Kwota bazowa do rozliczenia |
| Planowany okres kredytu | 25 lat (orientacyjnie ok. 9 125 dni) | Dzielnik w metodzie czasowej |
| Skrócenie okresu | 15 lat (orientacyjnie ok. 5 475 dni) | Liczba dni „po spłacie”, za które żądasz obniżki kosztu |
| Orientacyjny zwrot | ok. 4 800 zł | Punkt odniesienia do weryfikacji rozliczenia banku |
Wzór pomocniczy (podejście czasowe)
(Prowizja / liczba dni z umowy) × liczba dni skrócenia = kwota obniżki kosztu
Przykład: (8 000 zł / 9 125 dni) × 5 475 dni = około 4 800 zł.
Jeżeli bank przysyła wyliczenie istotnie niższe, poproś o metodę, podstawy i dane wejściowe (daty, założenia). W sporach znaczenie ma to, czy bank potrafi wykazać, że dany koszt nie był powiązany z okresem obowiązywania umowy, albo że zastosowana metoda obniżki prowadzi do rzetelnego rozliczenia zgodnego z art. 39.
Jak złożyć reklamację do banku o zwrot prowizji i jakie terminy pilnować?
Przygotuj: umowę kredytową (z aneksami), regulamin, harmonogram (pierwotny), potwierdzenie wcześniejszej spłaty oraz własne wyliczenie. W piśmie wskaż: podstawę prawną (obniżenie całkowitego kosztu kredytu po wcześniejszej spłacie), dane umowy, daty, kwotę żądania i numer rachunku do zwrotu.
- Forma złożenia: bankowość elektroniczna, oddział albo list polecony. Zachowaj potwierdzenie z datą wpływu.
- Treść żądania: obniżenie całkowitego kosztu kredytu i wypłata kwoty wynikającej z wyliczenia, z podaniem danych wejściowych.
- Załączniki: uporządkowana paczka dokumentów, najlepiej z opisem „co jest czym”.
- Terminy: co do zasady odpowiedź w 30 dni, w sprawach skomplikowanych bank wskazuje przyczyny i termin, nie dłuższy niż 60 dni. Brak odpowiedzi w terminie wywołuje skutek z art. 8 ustawy reklamacyjnej.
Szkielet reklamacji (do skopiowania i uzupełnienia)
Temat: reklamacja, obniżenie całkowitego kosztu kredytu po wcześniejszej spłacie, zwrot części prowizji
Dane umowy: numer umowy, data zawarcia, data uruchomienia, planowany termin końcowy, data wcześniejszej spłaty
Żądanie: wnoszę o obniżenie całkowitego kosztu kredytu po wcześniejszej spłacie na podstawie art. 39 ustawy o kredycie hipotecznym oraz wypłatę kwoty [X zł] na rachunek [nr rachunku]
Wyliczenie: przedstawiam własne obliczenie oparte o konkretne daty, proszę o przedstawienie przez bank metody kalkulacji, danych wejściowych i uzasadnienia, jeżeli bank uznaje koszt za niezależny od czasu
Załączniki: umowa i aneksy, regulamin, harmonogram, potwierdzenie spłaty, oś czasu, tabela obliczeń
Refinansowanie, sprzedaż mieszkania, nadpłaty: kiedy powstaje roszczenie o zwrot prowizji?
Gdy nowy kredyt spłaca stary, poprzedni bank rozlicza umowę jako zakończoną przed terminem. Analogicznie wygląda spłata z ceny sprzedaży nieruchomości. W tych wariantach punkt wyjścia jest identyczny: umowa kończy się wcześniej.
Przy nadpłatach pojawiają się dwa scenariusze:
- Nadpłata obniżająca ratę: okres kredytowania zwykle pozostaje bez zmian, a rozliczenie kosztów najczęściej wiąże się z całkowitą spłatą (koniec umowy).
- Nadpłata skracająca okres: skrócenie czasu trwania umowy następuje w trakcie spłaty. To wzmacnia argument, że rozliczenie kosztów powinno uwzględniać krótszy okres, a reklamacja ma sens po tym, jak skrócenie zostało potwierdzone przez bank (np. aneksem, pismem, aktualizacją harmonogramu).
Jakie zapisy umowy cytować w reklamacji o zwrot prowizji?
Najpierw odszukaj fragment umowy (albo formularza informacyjnego), w którym bank pokazuje całkowity koszt kredytu i jego elementy. Następnie odszukaj paragraf o prowizji i sprawdź, czy bank wiąże ją z okresem obowiązywania umowy, wysokością kredytu albo warunkami cenowymi. Na końcu znajdź postanowienia o wcześniejszej spłacie i rozliczeniu kosztów.
- Całkowity koszt kredytu: lista kosztów, w której często znajduje się prowizja.
- Prowizja: opis naliczenia, moment pobrania i powiązanie z warunkami umowy.
- Wcześniejsza spłata: procedura, rozliczenia, ewentualna rekompensata.
- Rozliczenie po spłacie: termin i sposób zwrotu lub korekty kosztów.
Bank odmawia zwrotu prowizji: jak odpowiadać na argumenty banku?
Najczęstsze odmowy opierają się na trzech tezach: „prowizja jest jednorazowa”, „umowa nie przewiduje zwrotu”, „obniżka dotyczy wyłącznie odsetek”. Kontrargumentacja powinna trzymać się faktów (daty, skrócenie okresu, elementy całkowitego kosztu kredytu) oraz wskazywać, że bank powinien rzetelnie uzasadnić, dlaczego dany koszt ma być uznany za niezależny od czasu.
Odpowiedź: proszę o wskazanie, na jakiej podstawie bank uznaje, że prowizja nie jest powiązana z okresem obowiązywania umowy, oraz o przedstawienie metody kalkulacji i danych wejściowych. Umowa została zakończona przed terminem, a koszt został ujęty w całkowitym koszcie kredytu, więc wymaga oceny pod kątem obniżki wynikającej z art. 39 ustawy, z uwzględnieniem standardu wynikającego z orzecznictwa TSUE i Sądu Najwyższego.
- Metoda obliczenia obniżki oraz uzasadnienie, dlaczego bank przyjął właśnie tę metodę.
- Pełne dane wejściowe: daty, okresy, kwoty, założenia, sposób liczenia dni.
- Wskazanie dokumentu, z którego ma wynikać, że prowizja nie była powiązana z czasem trwania umowy (np. zapis umowy, formularz informacyjny).
- Rozbicie rozliczenia na elementy całkowitego kosztu kredytu, aby było jasne, które pozycje bank uznał za „czasowe”, a które za „nietrwałe w czasie”.
- Ugoda z niską kwotą zwrotu w zamian za zrzeczenie się roszczeń „na przyszłość”.
- Odmowa oparta wyłącznie na regulaminie, bez odniesienia do art. 39 i art. 40 ustawy.
- Brak metody, danych wejściowych i uzasadnienia, dlaczego prowizja ma być kosztem niezależnym od czasu.
Jeżeli bank podtrzymuje odmowę, a różnica między Twoim wyliczeniem a rozliczeniem banku jest istotna, rozważ ścieżkę z Rzecznikiem Finansowym oraz ocenę zasadności pozwu, szczególnie gdy spór dotyczy wykazania zależności prowizji od okresu obowiązywania umowy.
Przedawnienie: jak liczyć termin i czego nie mylić z „przerwaniem” biegu?
Najważniejsza jest data zdarzenia, które kończy kredyt przed terminem: całkowita wcześniejsza spłata (w tym refinansowanie) albo zdarzenie, po którym roszczenie stało się wymagalne. Dla wielu roszczeń konsumenckich obowiązuje obecnie 6 lat liczone z końcem roku kalendarzowego, przy czym starsze zdarzenia należy sprawdzić pod kątem przepisów przejściowych (wcześniej funkcjonował termin 10-letni).
Przykład techniczny: wcześniejsza spłata 15/03/2019 r. oznacza, że sześć lat liczone z końcem roku kalendarzowego prowadzi do końca 2025 r. (31/12/2025 r.).
Jeżeli jesteś blisko końca terminu, rozważ również postępowanie pozasądowe w sprawie rozwiązania sporu z podmiotem rynku finansowego, ale sprawdź konsekwencje dla przedawnienia i nie opieraj strategii wyłącznie na „pismach do banku”. W sporach o większe kwoty często decyduje termin, a nie sam wzór matematyczny.
Pełnomocnik, podatki i strategia po zwrocie prowizji: co dalej z hipoteką?
Gdy kwota jest niewielka, reklamacja samodzielna często wystarcza. Gdy bank odmawia, a spór dotyczy wykazania zależności prowizji od czasu albo interpretacji dokumentów, pełnomocnik ułatwia poprowadzenie sprawy. Przed podpisaniem umowy sprawdź: opłatę wstępną, success fee, koszty dodatkowe, zasady wypowiedzenia i zakres zrzeczeń.
Podatki: u konsumenta zwrot prowizji zwykle jest traktowany jako korekta kosztu kredytu. U przedsiębiorcy, który ujął prowizję w kosztach uzyskania przychodu, zwrot oznacza korektę kosztów lub przychodów zgodnie z zasadami rachunkowo-podatkowymi. Przy większych kwotach temat omów z księgowym.
Checklista: co zrobić krok po kroku, aby odzyskać prowizję
- Zbierz dokumenty: umowa, aneksy, regulamin, harmonogram, potwierdzenie wcześniejszej spłaty.
- Ustal daty: uruchomienie kredytu, planowany koniec z umowy, data wcześniejszej spłaty.
- Policz kwotę orientacyjną: na konkretnych datach, z liczeniem dni, aby móc porównać ją z rozliczeniem banku.
- Złóż reklamację: żądanie kwoty, wskazanie danych wejściowych, cytaty z umowy, komplet załączników.
- Porównaj rozliczenie banku z Twoim wyliczeniem: przy istotnej różnicy poproś o metodę i dane, następnie dobierz ścieżkę: odwołanie, wsparcie Rzecznika Finansowego albo pełnomocnik.
Słowniczek pojęć
FAQ: najczęściej zadawane pytania
Czy bank ma obowiązek zwrócić prowizję po wcześniejszej spłacie kredytu hipotecznego?
Jeżeli umowa kończy się przed terminem, a prowizja jest kosztem ujętym w całkowitym koszcie kredytu i powiązanym z okresem obowiązywania umowy, rozliczenie powinno uwzględnić proporcjonalną obniżkę kosztu. Znaczenie ma konstrukcja prowizji i informacja przekazana konsumentowi.
Jak policzyć zwrot prowizji po wcześniejszej spłacie?
Policz orientacyjnie podejściem czasowym na konkretnych datach: (prowizja / liczba dni planowanego okresu) × liczba dni skrócenia. Wynik porównaj z rozliczeniem banku i poproś o metodę oraz dane wejściowe, gdy kwota jest istotnie niższa.
Czy nadpłata daje zwrot prowizji od razu?
Gdy nadpłata obniża wyłącznie ratę, okres umowy zwykle pozostaje bez zmian. Gdy nadpłata skraca okres kredytowania, powstaje argument do rozliczenia kosztu w relacji do skróconego czasu trwania umowy, po potwierdzeniu skrócenia przez bank.
Ile czasu jest na dochodzenie zwrotu prowizji?
Najczęściej analizuje się termin od zdarzenia kończącego umowę przed terminem lub od chwili wymagalności roszczenia. Dla wielu roszczeń konsumenckich stosuje się 6 lat z końcem roku kalendarzowego, z uwzględnieniem przepisów przejściowych. Przy większej kwocie sprawdź termin indywidualnie.
Czy refinansowanie w innym banku daje prawo do zwrotu prowizji?
Tak, ponieważ stary kredyt jest spłacany przed terminem i umowa kończy się wcześniej. Dalej liczy się to, czy prowizja jest kosztem ujętym w całkowitym koszcie kredytu i powiązanym z czasem trwania umowy.
Czy zwrot prowizji jest opodatkowany u konsumenta?
Zazwyczaj jest to korekta kosztu kredytu, a nie odrębny przychód. Inaczej wygląda sytuacja przedsiębiorcy, który rozliczył prowizję w kosztach działalności, wtedy konieczna jest korekta rozliczeń.
Czy kredyty sprzed 22/07/2017 r. też obejmuje zwrot prowizji?
Sprawy starszych hipotek wymagają analizy podstawy prawnej, treści umowy i terminu przedawnienia. W takich przypadkach sens ma ocena dokumentów i aktualnej linii orzeczniczej.
Źródła i podstawa prawna
- Ustawa z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami, Dz.U. 2017 poz. 819 (dostęp: 21/01/2026 r.)
- Sąd Najwyższy: uchwała III CZP 144/22 z 31/05/2023 r. (prowizja a art. 39 ust. 1 ustawy) (dostęp: 21/01/2026 r.)
- TSUE: wyrok z 17/10/2024 r., C-76/22 (obniżka całkowitego kosztu kredytu hipotecznego przy wcześniejszej spłacie) (dostęp: 21/01/2026 r.)
- Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym, Dz.U. 2015 poz. 1348 (dostęp: 21/01/2026 r.)
- Rzecznik Finansowy: „Interwencja Rzecznika Finansowego a przedawnienie” (dostęp: 21/01/2026 r.)
- Rzecznik Finansowy: jak złożyć wniosek o postępowanie pozasądowe (polubowne) (dostęp: 21/01/2026 r.)
- UOKiK: polubowne rozwiązywanie sporów konsumenckich (portal ADR) (dostęp: 21/01/2026 r.)
Stan prawny i orzecznictwo sprawdzone na dzień 21/01/2026 r. Przy sporach decydujące znaczenie mają dokumenty (umowa, formularz informacyjny, regulaminy) oraz daty istotne dla wymagalności i przedawnienia.
Co dalej
- Ustal daty i policz kwotę orientacyjną na konkretnych datach, przygotuj tabelę z obliczeniem.
- Złóż reklamację do banku z żądaniem obniżenia całkowitego kosztu kredytu i zwrotu kwoty wynikającej z wyliczenia.
- Gdy bank odmawia, poproś o metodę i dane wejściowe, a następnie dobierz ścieżkę: odwołanie, wsparcie Rzecznika Finansowego albo pełnomocnik.
Aktualizacja artykułu: 21 stycznia 2026 r.
Autor: Jacek Grudniewski
Ekspert ds. produktów finansowych i pasjonat rynku nieruchomości
Kontakt za pośrednictwem LinkedIn:
https://www.linkedin.com/in/jacekgrudniewski/
Treści przedstawione w artykule mają wyłącznie charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowią porady prawnej, podatkowej ani finansowej w rozumieniu przepisów prawa. Przed podjęciem decyzji mającej wpływ na Twoje finanse, skonsultuj się z licencjonowanym specjalistą.





