- Darowizna a podatek zależy od pokrewieństwa, kwoty, formy przekazania i tego, czy złożysz SD-Z2 w 6 miesięcy, gdy chcesz skorzystać ze zwolnienia dla grupy 0.
- Jeśli pieniądze dostajesz od najbliższej rodziny, zwolnienie działa dopiero, gdy przekazanie jest udokumentowane wpływem na konto lub przekazem pocztowym, a zgłoszenie jest terminowe.
- Kwoty wolne przy braku zwolnienia z grupy 0 sumujesz od tej samej osoby w okresie 5 lat: I grupa 36 120 zł, II grupa 27 090 zł, III grupa 5 733 zł.
- Co możesz zrobić teraz? Ustal, czy jesteś w grupie 0, sprawdź sumę darowizn z 5 lat, przygotuj dowody przelewów i ustaw sobie termin 6 miesięcy na SD-Z2.
Darowizna a podatek to prosta zasada: najbliższa rodzina może mieć zwolnienie bez limitu kwoty, ale tylko wtedy, gdy dotrzymasz warunków, w tym SD-Z2 i 6 miesięcy na zgłoszenie, a przy pieniądzach zapewnisz ślad bankowy.
Zastanawiasz się, czy przelew od rodziców, wspólne „zrzutki” w rodzinie albo darowizna mieszkania kończą się podatkiem. W praktyce problemy biorą się z terminów, gotówki i błędnego mylenia grupy 0 z I grupą podatkową. Poniżej masz instrukcję, jak to poukładać bez domysłów.
Warianty rozwiązań w skrócie, jakie masz opcje?
| Opcja | Kiedy wybrać | Zalety | Wady | Największe ryzyko |
|---|---|---|---|---|
| Zwolnienie: grupa 0 + SD-Z2 | Gdy darczyńca jest z grupy 0, a darowizna przekracza próg „bez formalności” albo chcesz mieć pełne bezpieczeństwo dokumentacyjne. | Brak podatku niezależnie od kwoty, jasna ścieżka, łatwiejsze wyjaśnienia przy kontroli. | Termin 6 miesięcy, wymóg dowodów przy pieniądzach, ryzyko błędu w dacie lub sumowaniu. | Spóźnienie choćby o 1 dzień albo gotówka bez śladu bankowego. |
| Brak SD-Z2: kwota poniżej progu | Gdy łączna wartość darowizn od tej samej osoby w 5 lat + ostatnia darowizna nie przekracza właściwej kwoty wolnej. | Bez formularzy, bez podatku, szybkie rozliczenie rodzinne. | Trzeba pilnować sumowania i okresu 5 lat, łatwo zapomnieć o wcześniejszych przelewach. | Przekroczenie progu „przypadkiem” przez kolejną transzę. |
| Brak SD-Z2: akt notarialny | Gdy darowizna jest zawarta w formie aktu notarialnego (typowo nieruchomości, udział, niektóre prawa). | Notariusz obsługuje formalności, urząd ma informację z aktu. | Pozostają koszty notarialne i sądowe, a przy obciążeniach potrzeba dokumentów. | Mylenie aktu z przelewem, przelew nie jest „aktem”. |
Przykładowa decyzja: jeśli dostajesz pieniądze od rodziców w kilku przelewach i suma w 5 lat przekracza próg, najbezpieczniej składasz SD-Z2 raz, obejmując wszystkie transze, ale w terminie liczonym od pierwszej transzy, którą zgłaszasz.
Czym jest darowizna w świetle przepisów i kiedy powstaje obowiązek podatkowy?
Darowizna to nieodpłatne przysporzenie, a obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn powstaje w zależności od formy czynności i momentu spełnienia świadczenia.
Jeśli darowizna jest w formie aktu notarialnego, liczy się moment złożenia oświadczeń w tej formie. Jeżeli przekazanie jest „zwykłą” umową lub ustnym ustaleniem, a potem dostajesz pieniądze lub rzecz, decyduje chwila, gdy realnie je otrzymujesz. To ta data uruchamia terminy na zgłoszenie i weryfikację zwolnienia.
- Pieniądze – data wpływu środków do Ciebie.
- Rzeczy i prawa – data skutecznego przeniesienia lub ustanowienia prawa.
Kto należy do grupy 0, jakie są warunki zwolnienia i kiedy rodzina wpada w podatek?
Grupa 0 obejmuje: małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, a zwolnienie działa, gdy dotrzymasz warunków i terminów.
Najczęstszy błąd to utożsamianie grupy 0 z I grupą podatkową. W I grupie są też np. teściowie, zięć i synowa, ale to nie jest grupa 0, więc nie mają „zwolnienia bez limitu” z SD-Z2. Drugi błąd to pieniądze przekazane w gotówce, bo przy darowiźnie pieniężnej zwolnienie dla grupy 0 wymaga udokumentowania wpływu na rachunek lub przekazu pocztowego.
Najczęstsza pułapka: teściowie albo zięć/synowa to zwykle I grupa, ale nie grupa 0, więc przekroczenie kwoty wolnej uruchamia obowiązki i rozliczenie na zasadach dla I grupy.
Jakie darowizny trzeba zgłosić na SD-Z2, a które są zwolnione bez zgłoszenia?
SD-Z2 składasz, gdy chcesz skorzystać ze zwolnienia dla grupy 0, a darowizna nie mieści się w wyjątkach „bez zgłoszenia”.
Nie składasz SD-Z2 w dwóch typowych sytuacjach. Pierwsza: łączna wartość nabyć od tej samej osoby w 5 lat + ostatnie nabycie nie przekracza progu, który w praktyce eliminuje obowiązek zeznań. Druga: nabycie następuje na podstawie umowy w formie aktu notarialnego albo oświadczenie woli jednej ze stron jest w tej formie, wtedy informacje trafiają do urzędu przez notariusza.
- SD-Z2 – dla zwolnienia z grupy 0, gdy nie ma aktu notarialnego i przekraczasz próg „bez formalności”.
- Bez SD-Z2 – gdy jesteś poniżej progu w 5 lat albo masz akt notarialny.
Jak liczy się limit i sumowanie darowizn w 5 lat od tej samej osoby, i gdzie pojawia się błąd?
Limit liczysz „krocząco”: sumujesz darowizny od tej samej osoby z 5 lat i doliczasz ostatnią darowiznę, a dopiero nadwyżka ponad kwotę wolną jest podstawą do podatku.
Błąd powstaje, gdy liczysz „od stycznia do grudnia”, a nie w układzie „ostatnie 5 lat wstecz” od dnia ostatniej darowizny. Drugi błąd to nieuwzględnienie drobnych przelewów, prezentów lub darowizn rzeczowych, które w sumie przekraczają próg. Trzeci: mylenie progów dla I grupy z zasadami zwolnienia dla grupy 0.
| Grupa | Kwota wolna (5 lat + ostatnia darowizna) | Kogo dotyczy |
|---|---|---|
| I | 36 120 zł | Najbliżsi i część powinowatych, m.in. małżonek, dzieci, rodzice, rodzeństwo, teściowie, zięć, synowa. |
| II | 27 090 zł | Dalsza rodzina, m.in. zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, małżonkowie rodzeństwa. |
| III | 5 733 zł | Pozostałe osoby, w tym konkubenci i osoby niespokrewnione. |
Prosty przykład: jeśli w ostatnich 5 latach dostałeś od ojca 30 000 zł, a dziś dostajesz kolejne 10 000 zł, suma to 40 000 zł, czyli przekraczasz 36 120 zł. Przy grupie 0 ratunkiem jest SD-Z2 i dowód przekazania na rachunek.
Jakie są terminy na SD-Z2 i od jakiej daty je liczyć przy przelewach, ratach i kilku transzach?
Termin na SD-Z2 to 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, a przy darowiźnie pieniędzy w praktyce od dnia, gdy środki zostały Ci przekazane.
Jeśli darowizna jest w kilku przelewach, każda transza ma swoją datę otrzymania. Możesz złożyć jedno SD-Z2 obejmujące kilka transz, ale wtedy pilnujesz, aby zgłoszenie było w terminie liczonym od najwcześniejszej transzy, którą ujmujesz w zgłoszeniu. Jeżeli przekroczenie progu następuje dopiero przy kolejnej transzy, nie czekasz na „ostatni przelew z roku”, bo urząd patrzy na terminy od realnych dat przekazania.
Najprostsza zasada w rodzinie: gdy planujesz darowiznę w częściach, ustal, że przelewy idą w krótkim oknie czasowym, a Ty składasz SD-Z2 po pierwszych transzach, nie na końcu „kiedyś”.
Jak udokumentować darowiznę, aby zwolnienie zadziałało, i dlaczego gotówka bywa ryzykowna?
Przy darowiźnie pieniężnej dla grupy 0 zwolnienie działa, gdy masz dowód przekazania na rachunek płatniczy lub bankowy, do SKOK albo przekaz pocztowy.
Gotówka jest ryzykowna, bo nie spełnia warunku „udokumentowania wpływu” w sposób wymagany dla zwolnienia. Jeśli pieniądze mają przejść przez konto, dopilnuj, aby przelew był zidentyfikowany, a opis nie był przypadkowy. Dokumenty przechowuj, bo urząd może poprosić o potwierdzenia, nawet jeśli sam formularz składasz elektronicznie.
- Dowód – potwierdzenie przelewu lub historia rachunku z widocznym wpływem.
- Tytuł przelewu – „darowizna”, data, relacja, np. „darowizna od ojca”.
- Spójność – kwoty i daty muszą zgadzać się z tym, co wpiszesz w SD-Z2.
Jak wygląda darowizna nieruchomości lub udziału, kiedy wchodzi notariusz, hipoteka i koszty?
Darowizna nieruchomości lub udziału wymaga aktu notarialnego, a w takiej formie co do zasady nie składasz SD-Z2, ponieważ informacja wynika z czynności notarialnej.
Podatek od spadków i darowizn to jedno, a koszty transakcyjne to drugie. Nawet gdy podatek wynosi zero, zostają opłaty notarialne i sądowe, w tym wnioski do księgi wieczystej. Jeżeli na nieruchomości jest hipoteka, sprawdź, jakie dokumenty będą potrzebne do ujawnienia obciążenia i jak wpływa to na rozliczenia w rodzinie, bo obciążenia mogą mieć znaczenie przy ustalaniu wartości i „ciężarów” związanych z nabyciem.
Porada organizacyjna: przed wizytą u notariusza przygotuj numer księgi wieczystej, podstawę nabycia nieruchomości przez darczyńcę i informację o hipotece, to ogranicza ryzyko braków w akcie.
Co grozi za spóźnienie lub brak zgłoszenia SD-Z2 i jakie są opcje naprawy sytuacji?
Jeśli spóźnisz się z SD-Z2 albo nie udokumentujesz darowizny pieniędzy w wymagany sposób, tracisz zwolnienie i wchodzisz w rozliczenie podatku na zasadach właściwej grupy.
Gdy urząd ustali darowiznę w toku czynności sprawdzających lub kontroli, a podatek nie był rozliczony, przepisy przewidują dotkliwą stawkę sankcyjną 20% w określonych sytuacjach ujawnienia darowizny. Jeżeli błąd polega na pomyłce w formularzu, korygujesz zgłoszenie i składasz wyjaśnienia. Jeśli problemem jest termin, Twoim celem jest szybkie uporządkowanie dokumentów i kontakt z urzędem, zanim sprawa „wyjdzie” w kontroli.
Ostrzeżenie: nie czekaj, aż urząd sam zapyta o przelewy. Jeżeli wiesz, że termin minął albo dokumenty są niepełne, zbierz potwierdzenia, opisz sytuację i działaj formalnie, zanim temat pojawi się w kontroli.
Jakie są najczęstsze scenariusze rodzinne i jaka checklista chroni przed pułapkami?
Najtrudniejsze są sytuacje, w których mylisz grupę 0 z I grupą, dostajesz pieniądze w gotówce albo darowizna idzie „w ratach” bez planu terminów.
Rodzice–dzieci i małżonkowie zwykle mieszczą się w grupie 0, ale warunki formalne nadal obowiązują. Rodzeństwo też jest w grupie 0, jednak w praktyce pojawia się chaos przy kilku przelewach i braku opisu transakcji. Konkubenci są poza grupami rodzinnego zwolnienia „bez limitu”, więc tu szybciej dochodzi do podatku, gdy kwoty są wyższe. Najprościej: planujesz przekazanie, pilnujesz śladu bankowego i ustawiasz termin 6 miesięcy.
Macierz decyzji, co robić w zależności od scenariusza?
| Scenariusz | Co robisz | Najważniejszy dokument | Termin |
|---|---|---|---|
| Pieniądze od rodziców, suma w 5 lat przekracza próg | Składasz SD-Z2 i wykazujesz transze | Potwierdzenia wpływu na rachunek | 6 miesięcy od najwcześniejszej transzy ujętej w zgłoszeniu |
| Darowizna mieszkania lub udziału | Załatwiasz u notariusza, urząd ma informację z aktu | Akt notarialny, dokumenty KW | Terminów SD-Z2 zwykle nie stosujesz, ale pilnujesz wpisów do KW |
| Gotówka od rodziny, brak przelewu | Nie opierasz zwolnienia na gotówce, porządkujesz formę przekazania | Brak wymaganego dowodu wpływu | Ryzyko utraty zwolnienia, działasz od razu |
Checklista, co zrobić krok po kroku
- Ustal relację, sprawdź, czy to grupa 0, czy tylko I grupa.
- Policz sumę z 5 lat od tej samej osoby i dolicz ostatnią darowiznę, porównaj z progami.
- Zadbaj o formę przekazania pieniędzy, wybierz przelew na Twój rachunek lub przekaz pocztowy, unikaj gotówki.
- Zbierz dowody, potwierdzenia przelewów, historię rachunku, spójną listę transz i dat.
- Ustaw termin 6 miesięcy na SD-Z2 i złóż zgłoszenie w urzędzie właściwym dla Twojego miejsca zamieszkania.
- Jeśli jest akt notarialny, dopilnuj kompletności danych i dokumentów, a potem sprawdź wpisy w księdze wieczystej.
- Gdy wykryjesz błąd, koryguj formularz i składaj wyjaśnienia, zanim sprawa pojawi się w kontroli.
Słowniczek pojęć
FAQ, najczęściej zadawane pytania
Czy darowiznę od rodziców trzeba zgłaszać do urzędu skarbowego?
Tak, gdy chcesz zwolnienia dla grupy 0 i nie zachodzi wyjątek, składasz SD-Z2 w 6 miesięcy. Jeśli suma w 5 lat nie przekracza progu lub masz akt notarialny, SD-Z2 zwykle nie jest wymagane.
Ile mam czasu na zgłoszenie darowizny na SD-Z2?
Masz 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, a przy pieniądzach najczęściej od dnia ich otrzymania. Przy kilku transzach pilnujesz terminu względem najwcześniejszych przelewów ujętych w zgłoszeniu.
Czy gotówka od rodziny jest zwolniona z podatku darowizny?
Przy zwolnieniu dla grupy 0 darowizna pieniężna musi być udokumentowana wpływem na rachunek lub przekazem pocztowym. Gotówka bez wymaganego śladu bankowego zwykle blokuje zwolnienie.
Czy teściowie są w grupie 0 i mogę mieć zwolnienie bez limitu?
Teściowie są zaliczani do I grupy podatkowej, ale nie do grupy 0. To oznacza, że przekroczenie kwoty wolnej uruchamia rozliczenie na zasadach I grupy, a nie zwolnienie bez limitu.
Czy przy darowiźnie mieszkania trzeba składać SD-Z2?
Darowizna nieruchomości wymaga aktu notarialnego, a przy nabyciu w tej formie SD-Z2 co do zasady nie składasz. Nadal ponosisz koszty notarialne i sądowe oraz pilnujesz wpisów do księgi wieczystej.
Jak liczyć 5 lat do sumowania darowizn od tej samej osoby?
Sumujesz nabycia od tej samej osoby z 5 lat i doliczasz ostatnią darowiznę. To okres kroczący, liczony wstecz, a nie „rok podatkowy”.
Co się stanie, jeśli nie zgłoszę darowizny i urząd wykryje ją w kontroli?
Tracisz zwolnienie i urząd naliczy podatek na zasadach właściwej grupy, a w określonych sytuacjach ujawnienia darowizny przepisy przewidują stawkę 20%. Dlatego lepiej korygować i wyjaśniać sprawę zanim trafi do kontroli.
Źródła i podstawa prawna
- podatki.gov.pl, „Stawki i limity”, aktualizacja: 15/12/2025 r.
- podatki.gov.pl, „Ulgi i zwolnienia”, dostęp: 31/01/2026 r.
- gov.pl, „Zgłoś otrzymanie majątku ze spadku lub darowizny (SD-Z2)”, dostęp: 31/01/2026 r.
- ISAP, „Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn”, dostęp: 31/01/2026 r.
Dane liczbowe aktualne na dzień: 31/01/2026 r.
Jak liczone są przykłady: przykłady pokazują mechanikę sumowania darowizn w 5 lat i działania terminów 6 miesięcy. Rzeczywiste rozliczenie zależy od relacji, formy przekazania, dat transz i kompletności dokumentów.
Co możesz zrobić po przeczytaniu tego artykułu?
- Ułóż plan przekazania w rodzinie tak, aby Darowizna a podatek nie zaskoczyły Cię terminami: policz 5 lat i ustaw przypomnienie na 6 miesięcy.
- Jeśli to pieniądze, przenieś darowiznę na bezpieczny tor formalny: przelew na rachunek z jednoznacznym tytułem i komplet dowodów.
- Jeśli przekazujesz nieruchomość lub udział, przygotuj dokumenty do aktu, a po podpisaniu dopilnuj wpisów w księdze wieczystej.
Aktualizacja artykułu: 31 stycznia 2026 r.
Autor: Jacek Grudniewski
Ekspert ds. produktów finansowych i pasjonat rynku nieruchomości
Kontakt za pośrednictwem LinkedIn:
https://www.linkedin.com/in/jacekgrudniewski/
Treści przedstawione w artykule mają wyłącznie charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowią porady prawnej, podatkowej ani finansowej w rozumieniu przepisów prawa. Przed podjęciem decyzji mającej wpływ na Twoje finanse, skonsultuj się z licencjonowanym specjalistą.
