- Split payment (MPP) w VAT jest obowiązkowy, gdy faktura B2B przekracza 15 000 zł brutto, obie strony są podatnikami VAT i choć jedna pozycja dotyczy towarów lub usług z załącznika nr 15 do ustawy o VAT.
- W MPP płacisz jednym przelewem: kwota VAT trafia na rachunek VAT sprzedawcy, a reszta na jego rachunek rozliczeniowy.
- MPP działa wyłącznie dla przelewów w PLN, wykonanych z firmowego rachunku rozliczeniowego powiązanego z rachunkiem VAT. Konto prywatne typu ROR nie jest narzędziem do realizacji obowiązkowego MPP.
- Jeżeli faktura jest „mieszana”, w praktyce firmy często płacą w MPP całość, aby nie pomylić kwot. Dla ryzyk i sankcji liczy się szczególnie VAT przypadający na pozycje z załącznika nr 15.
- Potrącenie/kompensata nie jest przelewem i w zakresie rozliczenia kompensatą nie powstaje „komunikat MPP”. Jeżeli część należności ma być płacona przelewem, procedura musi wskazywać, kiedy i w jakim zakresie stosujesz MPP.
- Co możesz zrobić teraz? Ustaw w firmie 4-krokową kontrolę: B2B, VAT, próg 15 000 zł, załącznik nr 15, a w banku korzystaj wyłącznie z przelewu „mechanizm podzielonej płatności” dla faktur objętych obowiązkiem.
Split payment (MPP) w VAT działa tak, że płatność za fakturę dzieli się na dwa strumienie: VAT idzie na rachunek VAT sprzedawcy, a pozostała część na jego rachunek rozliczeniowy.
Jeżeli prowadzisz firmę, MPP testuje spójność procesów: sprzedaż, zakupy, księgowość i bank muszą działać według tych samych reguł. Jeden przelew poza MPP przy obowiązku uruchamia ryzyko sankcji, a brak procedury zwykle kończy się chaosem w obiegu dokumentów.
Warianty rozwiązań w skrócie – jakie masz opcje?
| Opcja | Kiedy wybrać | Zalety | Wady | Największe ryzyko |
|---|---|---|---|---|
| MPP obowiązkowy | Gdy spełniasz łącznie warunki: B2B, VAT, > 15 000 zł brutto, załącznik nr 15 | Minimalizuje ryzyko sankcji; w typowych scenariuszach ogranicza ryzyko odpowiedzialności solidarnej nabywcy za VAT sprzedawcy | Zamyka część środków na rachunku VAT; wymaga poprawnych danych w komunikacie przelewu | Błąd w płatności albo brak adnotacji na fakturze i brak reakcji procesowej |
| MPP dobrowolny | Gdy nie masz obowiązku, ale chcesz zmniejszyć ryzyko przy „wrażliwych” branżach lub nowym dostawcy | Bezpieczniejszy obieg VAT; prostsza polityka zakupowa („płacimy MPP, gdy mamy wątpliwość”) | Możliwa nadpodaż środków na rachunku VAT; wymaga dyscypliny w banku | Zamrożenie płynności, gdy firma finansuje się krótkim kapitałem |
| Przelew standardowy | Gdy transakcja nie spełnia warunków obowiązkowego MPP | Pełna swoboda dysponowania środkami; prosty proces | Brak osłon MPP; przy błędnej kwalifikacji pojawia się ryzyko sankcji | Pomyłka w ocenie załącznika nr 15 lub progu 15 000 zł |
Uwaga UX: tabela przewija się w poziomie na telefonie.
Przykładowa decyzja: Gdy faktura ma pozycję z załącznika nr 15 i opiewa na 18 450 zł brutto, a sprzedawca i nabywca są podatnikami VAT, płatność idzie w MPP obowiązkowym, niezależnie od tego, czy rozbijesz ją na raty.
Czym jest split payment (MPP) w VAT i na czym dokładnie polega mechanizm podzielonej płatności?
MPP dotyczy sposobu zapłaty: bank dzieli jeden przelew na kwotę VAT na rachunek VAT i resztę na rachunek rozliczeniowy sprzedawcy.
Split payment (MPP) polega na tym, że płacąc fakturę VAT przelewem, rozdzielasz płatność tak, aby VAT trafił na rachunek VAT sprzedawcy, a pozostała część na jego rachunek rozliczeniowy.
Technicznie to nadal jeden przelew, wykonywany przez specjalny formularz w banku (komunikat przelewu). Ty wpisujesz dane, a bank rozdziela kwoty automatycznie.
MPP działa tylko dla przelewów w PLN i jest powiązany z rachunkiem VAT, który bank prowadzi do firmowego rachunku rozliczeniowego.
Faktura może być wystawiona poprawnie, a ryzyko i sankcje pojawiają się dopiero wtedy, gdy płatność przy obowiązku idzie poza MPP.
Kiedy MPP jest obowiązkowy, jakie warunki muszą wystąpić jednocześnie (VAT, B2B, próg 15 000 zł, załącznik nr 15)?
Obowiązkowy MPP uruchamia się tylko przy łącznym spełnieniu 4 warunków: B2B, VAT po obu stronach, faktura > 15 000 zł brutto, pozycja z załącznika nr 15.
MPP jest obowiązkowy, gdy faktura spełnia łącznie cztery warunki: należność ogółem > 15 000 zł brutto, co najmniej jedna pozycja z załącznika nr 15, sprzedawca jest podatnikiem VAT, nabywca jest podatnikiem VAT.
Próg 15 000 zł dotyczy wartości brutto całej faktury, a nie pojedynczej pozycji. Jeżeli rozbijesz płatność na dwie raty po 9 225 zł, obowiązek MPP nie znika, liczy się faktura.
- B2B i VAT – obie strony jako podatnicy VAT, faktura w obrocie między firmami.
- Próg – 15 000 zł brutto liczony od „należności ogółem”.
- Załącznik nr 15 – wystarczy jedna pozycja „wrażliwa”, aby uruchomić obowiązek.
Jak rozpoznać towary i usługi z załącznika nr 15 oraz kiedy MPP dotyczy tylko części faktury?
Jedna pozycja z załącznika nr 15 na fakturze uruchamia obowiązek MPP, a w fakturach „mieszanych” dla ryzyk i sankcji liczy się szczególnie VAT od pozycji objętych załącznikiem.
Załącznik nr 15 obejmuje grupy towarów i usług uznawane za „wrażliwe” (m.in. wybrane paliwa, stal, odpady, elektronika, części do pojazdów, węgiel, określone usługi budowlane). Obowiązek MPP uruchamia już jedna taka pozycja na fakturze.
Jeżeli faktura jest mieszana, w ujęciu ryzyk i sankcji najważniejszy jest VAT przypadający na pozycje z załącznika nr 15. Operacyjnie firmy często płacą w MPP całość faktury, aby ograniczyć ryzyko błędnego rozbicia kwot w komunikacie przelewu.
Jak prawidłowo wystawić fakturę przy obowiązkowym MPP (adnotacja „mechanizm podzielonej płatności”, NIP, błędy formalne)?
Przy obowiązkowym MPP sprzedawca dodaje na fakturze adnotację „mechanizm podzielonej płatności”, a nabywca płaci w MPP, jeśli warunki są spełnione.
Gdy sprzedajesz pozycje z załącznika nr 15, a faktura przekracza 15 000 zł brutto, na fakturze musi znaleźć się adnotacja „mechanizm podzielonej płatności”.
Jeżeli wystawisz fakturę bez tej adnotacji, błąd da się naprawić, np. przez fakturę korygującą. Dla nabywcy brak adnotacji nie zwalnia z obowiązku zapłaty w MPP, jeżeli warunki obowiązku są spełnione.
Jak działa płatność w MPP krok po kroku w banku: co trafia na rachunek VAT, a co na rachunek rozliczeniowy?
MPP realizuje się komunikatem przelewu: wpisujesz NIP, numer faktury, kwotę brutto i kwotę VAT (całość albo część), bank dzieli środki automatycznie.
Płatność w MPP wykonujesz jednym przelewem z komunikatem przelewu: wpisujesz NIP sprzedawcy, numer faktury, kwotę brutto (lub jej część) i kwotę VAT (lub jej część), a bank dzieli płatność automatycznie.
- Wybierz przelew MPP w bankowości elektronicznej (dedykowany formularz).
- Wpisz dane: NIP, numer faktury, kwotę brutto i kwotę VAT (całość albo część).
- Wyślij przelew na rachunek rozliczeniowy kontrahenta, numeru rachunku VAT nie wpisujesz.
- Bank rozdziela środki: VAT trafia na rachunek VAT sprzedawcy, reszta na rachunek rozliczeniowy.
Przykład: faktura 18 450 zł brutto przy stawce 23% to 15 000 zł netto i 3 450 zł VAT, bank przekaże 3 450 zł na rachunek VAT, a 15 000 zł na rachunek rozliczeniowy.
Uwaga operacyjna: MPP jest mechanizmem przelewu bankowego w PLN. Jeżeli rozliczenie nie jest przelewem (np. kompensata), nie występuje komunikat przelewu i nie da się „technicznie” wykonać MPP.
Jak MPP działa w praktyce przy zaliczkach, płatnościach częściowych, korektach, płatnościach zbiorczych oraz kompensatach?
MPP obsługuje części i zaliczki, bo w komunikacie przelewu podajesz kwoty częściowe. Przy korektach i rozliczeniach nietypowych liczy się spójna dokumentacja i kontrola ryzyka.
MPP obsługuje zaliczki i płatności częściowe, bo w komunikacie przelewu wpisujesz kwoty częściowe, a przepisy dopuszczają zapłatę w MPP zarówno całości należności, jak i dowolnej jej części.
Zaliczki: płatność zaliczki można wykonać w MPP, wpisując kwoty częściowe w komunikacie przelewu. Jeżeli numer dokumentu zaliczkowego ma inną postać niż standardowa faktura, opis w polu „numer faktury” powinien być spójny z dokumentacją księgową w firmie.
Korekty: gdy pojawia się faktura korygująca, procedura powinna wskazywać, jak rozliczasz różnice (dopłata, zwrot, kompensata). W razie dopłaty przelewem, komunikat przelewu pozwala wykonać MPP dla kwot częściowych.
Kompensata/potrącenie nie jest przelewem, więc nie generuje komunikatu MPP. Jeżeli część rozliczenia ma być przelewem (np. dopłata po kompensacie), procedura musi wskazywać, kiedy płatność przelewem realizujesz jako MPP.
Jakie są konsekwencje dla firmy: wpływ MPP na płynność, rozliczenia, terminy, finansowanie i relacje z kontrahentami?
MPP wpływa na płynność, bo część wpływów trafia na rachunek VAT o ograniczonym katalogu użycia, a jednocześnie obniża ryzyko podatkowe w obrocie „wrażliwym”.
MPP zmienia płynność, bo część wpływów trafia na rachunek VAT, a środki z rachunku VAT mają ograniczony katalog zastosowań. Jednocześnie MPP redukuje ryzyko podatkowe w obrocie „wrażliwym”, co w praktyce bywa istotniejsze niż koszt operacyjny.
Operacyjnie oznacza to planowanie: jeżeli marża jest niska, a VAT na sprzedaży wysoki, na rachunku VAT rosną salda. Prawo przewiduje szerokie wykorzystanie środków z rachunku VAT (VAT oraz wybrane inne daniny publiczne), co ogranicza „zamrożenie” środków, jeżeli firma pilnuje harmonogramów płatności.
Jakie są sankcje i ryzyka za brak obowiązkowego MPP (po stronie sprzedawcy i nabywcy) oraz jak je ograniczyć procedurami?
Najczęstsze ryzyko to sankcja 30% liczona od VAT przypadającego na pozycje objęte obowiązkiem oraz spór z kontrahentem wynikający z błędu w płatności lub adnotacji.
Brak obowiązkowego MPP grozi sankcją podatkową w wysokości 30% kwoty VAT przypadającej na pozycje objęte obowiązkiem, zarówno po stronie sprzedawcy (gdy brakuje adnotacji), jak i nabywcy (gdy płaci poza MPP). Dodatkowo może pojawić się ryzyko odpowiedzialności na gruncie Kodeksu karnego skarbowego, zależnie od okoliczności sprawy.
Bezpieczniki sankcji: sprzedawca nie ponosi sankcji za brak adnotacji, jeżeli nabywca zapłacił w MPP kwotę VAT przypadającą na pozycje objęte obowiązkowym MPP. Nabywca nie ponosi sankcji za płatność poza MPP, jeżeli dostawca rozliczył całą kwotę VAT z tej faktury.
Istotnym ryzykiem jest też odpowiedzialność solidarna nabywcy za zaległości VAT sprzedawcy w typowych scenariuszach z załącznika nr 15. Nabywca uwalnia się od tej odpowiedzialności, gdy płaci w MPP. Procedury ograniczają ryzyko błędu: flagi w ERP, akceptacja faktur „wrażliwych”, blokada przelewów standardowych przy spełnionych warunkach, raporty płatności MPP z banku.
- Faktura przekracza 15 000 zł brutto i zawiera pozycje „wrażliwe”, a nie ma adnotacji MPP.
- Operator banku przygotował przelew standardowy zamiast przelewu MPP.
- W kartotece towaru/usługi brakuje oznaczenia „załącznik nr 15”, a opis faktury wskazuje obszar wrażliwy.
Jak wdrożyć MPP w firmie: checklista procesów (sprzedaż, zakupy, księgowość) i automatyzacje w ERP?
Wdrożenie MPP to automatyczna decyzja na 4 kryteriach i blokada płatności standardowej, gdy faktura spełnia warunki obowiązkowego MPP.
Wdrożenie MPP w firmie polega na tym, aby decyzja o obowiązku zapadała automatycznie na podstawie czterech kryteriów, a płatność w banku była procesowo „zablokowana” na przelew standardowy, gdy obowiązek jest spełniony.
W sprzedaży oznacza to regułę: faktury powyżej 15 000 zł brutto z pozycjami z załącznika nr 15 dostają adnotację „mechanizm podzielonej płatności”. W zakupach: jeśli faktura spełnia warunki, płatność idzie wyłącznie przelewem MPP. W księgowości: kontrola spójności dokumentów i płatności (raport bankowy MPP, akceptacje, korekty) oraz archiwizacja dowodów, które pokazują „należytą staranność” w razie sporu.
Checklista: co zrobić krok po kroku
- Ustal warunki obowiązku – w procedurze zakupów wpisz 4 kryteria: B2B, VAT, > 15 000 zł brutto, załącznik nr 15.
- Oznacz kartoteki – w ERP przypisz do towarów i usług flagę „załącznik nr 15” oraz kontrolę progu.
- Ustandaryzuj faktury sprzedażowe – przy spełnionych warunkach dodawaj adnotację „mechanizm podzielonej płatności”.
- Zablokuj przelewy standardowe – w banku i w polityce obiegu dokumentów dopuszczaj wyłącznie przelew MPP dla faktur objętych obowiązkiem.
- Kontroluj dowody płatności – wprowadź raport z banku (lista przelewów MPP) i kontrolę wyjątków: brak adnotacji, korekty, płatności częściowe, kompensaty.
Słowniczek pojęć
FAQ: najczęściej zadawane pytania
Kiedy split payment (MPP) w VAT jest obowiązkowy dla faktury?
Gdy faktura B2B przekracza 15 000 zł brutto, obie strony są podatnikami VAT i choć jedna pozycja jest z załącznika nr 15. Obowiązek dotyczy płatności przelewem MPP w PLN.
Czy brak adnotacji „mechanizm podzielonej płatności” zwalnia nabywcę z MPP?
Nie. Jeżeli warunki obowiązku są spełnione, nabywca płaci w MPP nawet bez adnotacji. Sprzedawca powinien poprawić dokument, np. korektą.
Czy MPP dotyczy całej faktury, gdy tylko jedna pozycja jest z załącznika nr 15?
Dla ryzyk i sankcji liczy się VAT przypadający na pozycje z załącznika nr 15. Dla uproszczenia procesu część firm płaci w MPP całość faktury.
Jakie dane wpisuje się w przelewie split payment w banku?
NIP sprzedawcy, numer faktury, kwotę brutto (lub część) oraz kwotę VAT (lub część). Bank automatycznie rozdziela płatność między rachunek rozliczeniowy i rachunek VAT.
Czy da się zapłacić w MPP tylko część faktury albo tylko VAT?
Tak. Przepisy dopuszczają zapłatę w MPP całości należności albo dowolnej jej części. W komunikacie przelewu wpisujesz odpowiednio kwoty częściowe.
Czy mogę realizować obowiązkowy MPP z konta prywatnego (ROR)?
Nie w praktyce. Obowiązkowy MPP wymaga rachunku firmowego (rachunku rozliczeniowego) powiązanego z rachunkiem VAT. Konto prywatne typu ROR nie jest narzędziem do realizacji obowiązkowego MPP.
Jakie sankcje grożą za brak obowiązkowego MPP?
Sankcja podatkowa wynosi 30% kwoty VAT przypadającej na pozycje objęte obowiązkiem. Dodatkowo zależnie od okoliczności może pojawić się ryzyko odpowiedzialności na gruncie KKS oraz konsekwencje w podatkach dochodowych, jeżeli faktura miała adnotację MPP.
Źródła i podstawa prawna
- podatki.gov.pl, „Mechanizm podzielonej płatności (MPP)”, 15/12/2025 r.
- MF (arch.), „Obowiązkowy MPP”, 31/10/2019 r. (serwis archiwalny)
- MF (arch.), „Pytania i odpowiedzi: MPP”, dostęp: 29/01/2026 r.
- biznes.gov.pl, „Co to jest mechanizm podzielonej płatności (MPP) i jak go stosować?”, 08/05/2025 r.
- gov.pl, „MPP obowiązkowy dla wybranych transakcji”, 31/10/2019 r., dostęp: 29/01/2026 r.
- ISAP Sejmu RP, „Ustawa o podatku od towarów i usług” (tekst jednolity, PDF), dostęp: 29/01/2026 r.
Dane i zasady opisane w tekście aktualne na dzień: 29/01/2026 r.
Jak liczone są przykłady: wyliczenia pokazują mechanikę MPP na uproszczonych założeniach (stawka VAT, kwota brutto, podział na netto i VAT). Wynik zależy od stawek na fakturze i struktury pozycji, w tym od tego, jaka część dotyczy załącznika nr 15.
Co możesz zrobić po przeczytaniu tego artykułu?
- Wprowadź w firmie regułę 4 warunków obowiązku dla split payment (MPP) w VAT i przypisz ją do obiegu faktur.
- Ustaw w ERP oznaczenia „załącznik nr 15” oraz walidację progu 15 000 zł brutto, aby adnotacja MPP na fakturze pojawiała się automatycznie.
- W banku przeszkol zespół i wymuś przelew MPP dla faktur objętych obowiązkiem, a następnie kontroluj dowody płatności (raport przelewów MPP) oraz wyjątki: korekty, części, kompensaty.
Aktualizacja artykułu: 29 stycznia 2026 r.
Autor: Jacek Grudniewski
Ekspert ds. produktów finansowych i pasjonat rynku nieruchomości
Kontakt za pośrednictwem LinkedIn:
https://www.linkedin.com/in/jacekgrudniewski/
Treści przedstawione w artykule mają wyłącznie charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowią porady prawnej, podatkowej ani finansowej w rozumieniu przepisów prawa. Przed podjęciem decyzji mającej wpływ na Twoje finanse, skonsultuj się z licencjonowanym specjalistą.
